Plekken zoals peuterspeelzalen, kinderopvang en andere kindercentra zijn omgevingen waar signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling aan het licht kunnen komen. Medewerkers staan hier in regelmatig en nauw contact met kinderen, waardoor het mogelijk is dat ze zorgwekkende signalen kunnen opmerken. Juist daarom spelen medewerkers een hele belangrijke rol bij het signaleren van vermoedens van huiselijk geweld of kindermishandeling en bij het passend actie ondernemen na het signaleren.
Wat zijn kinderopvangorganisaties wettelijk verplicht als het gaat om vermoedens van huiselijk geweld of kindermishandeling en welke stappen moeten ze daarbij volgen?
Meldcode
In de Wet Kinderopvang is vastgesteld dat Kinderopvangorganisaties wettelijk verplicht zijn een meldcode vast te stellen waarin stapsgewijs wordt aangegeven hoe met signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling wordt omgegaan. Het doel van de meldcode is dat er zo snel en gericht mogelijk hulp kan worden geboden wanneer er vermoedens zijn dat de veiligheid van een kind in het geding is. De meldcode wordt vastgesteld door de houder van een kindercentrum en is bedoeld voor het personeel. Het is belangrijk dat de houder ervoor zorgt dat alle medewerkers op de hoogte zijn van de meldcode en hoe ze deze moeten toepassen.
Specifieke inhoud van de meldcode
In de Wet Kinderopvang staat niet gedetailleerd beschreven wat er precies in de meldcode moet staan. Hieruit volgt alleen de plicht om een meldcode te hebben. Bij of krachtens een algemene maatregel van bestuur wordt vastgesteld uit welke elementen een meldcode in ieder geval moet bestaan. Deze precieze inhoud van een meldcode is vastgelegd in het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Hieruit volgt dat een meldcode ten minste de volgende elementen moet bevatten:
- Stappenplan: hoe te handelen bij signalen van geweld of mishandeling; signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling in kaart brengen, overleggen met collega's of deskundigen, een gesprek met de cliënt voeren, het afwegingskader toepassen en besluiten of een melding wordt gedaan en welke hulp nodig is.
- Afwegingskader:hulpmiddel om te beoordelen hoe ernstig de situatie is en of een melding nodig is.
- Verantwoordelijkheden: wie binnen de organisatie welke taken heeft, inclusief wie eindverantwoordelijk is voor het doen van een melding.
- Bijzondere vormen van geweld: speciale aandacht voor situaties die extra kennis of vaardigheden vereisen.
- Gebruik van systemen: bijvoorbeeld de verwijsindex risicojongeren bij meldingsbevoegde instanties.
- Kindcheck: instructies om te beoordelen of kinderen mogelijk risico lopen door huiselijk geweld of andere problemen bij hun ouders of in hun thuissituatie.
- Omgaan met vertrouwelijke gegevens: richtlijnen voor het beschermen van privacy.
Toezicht
Om te waarborgen dat organisaties aan deze verplichtingen voldoen wordt er door de gemeenten toezicht op de naleving gehouden. Er wordt daarbij gecontroleerd of de organisatie een meldcode heeft en de organisatie het gebruik en de kennis daarvan bevordert.
In Wet Kinderopvang staat dat de houder van een kindercentrum de kennis en het gebruik van de meldcode verplicht is te bevorderen. Dit kan op door:
- het opstellen van duidelijke protocollen en richtlijnen.
- het geven van training of workshops over het gebruiken van de meldcode en het signaleren van geweld.
- casussen bespreken zodat medewerkers situaties waarin de meldcode gebruikt moet worden leren herkennen.
Met een duidelijke en goed toepasbare meldcode wordt het mogelijk signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling tijdig te herkennen en passende vervolgstappen te nemen. Verder vormt een onder de werknemers goed bekende meldcode die aan de wettelijke eisen voldoet de basis voor een veilige omgeving en zijn er altijd duidelijke instructies aanwezig voor zowel medewerkers als leidinggevenden.
Meer informatie?
Twijfel je of jullie meldcode voldoet aan de wettelijke eisen? Neem contact op voor een gerichte juridische toets.
