Kleine signalen, grote impact: lessen uit onze onderzoeken naar sociale veiligheid

Sociale veiligheid staat bij veel organisaties hoog op de agenda. Dat is terecht. Wie alleen kijkt naar formele structuren, gedragscodes en meldprocedures, mist vaak wat er in de dagelijkse praktijk echt gebeurt. Juist in de bestuurskamer en aan de top van de organisatie wordt zichtbaar hoe veilig mensen zich voelen om zich uit te spreken, elkaar tegen te spreken en gevoelige onderwerpen op tafel te leggen. Voor bedrijven en instellingen is dat geen zacht thema. Het raakt direct aan de kwaliteit van besluitvorming, de voorbeeldrol van leiderschap en het vertrouwen in de organisatie.

Wetenschappelijke publicaties laten zien dat sociale veiligheid in de bestuurskamer niet alleen draait om het voorkomen van incidenten, maar ook om een omgeving waarin mensen zich vrij voelen om zich uit te spreken en waarin open communicatie, onderling respect en verbondenheid leidend zijn in de besluitvorming. Die veiligheid begint bij aandacht voor het ongezegde, omdat effectieve bestuursprestaties afhankelijk zijn van een "soepele uitwisseling van informatie en kennis" en dus niet alleen worden beïnvloed door wat letterlijk wordt gezegd, maar ook door wat wordt ingehouden, hoe iets wordt gebracht en welke aannames de ontvanger van de informatie daarbij heeft. Daarnaast laten deze publicaties zien dat diversiteit pas echt waarde krijgt als alle bestuurders ook daadwerkelijk kunnen deelnemen aan het gesprek, want alleen een "zetel aan de bestuurstafel" betekent nog niet dat ondervertegenwoordigde bestuurders volwaardig worden gehoord. Ook is er "geen one-size-fits-all approach" voor de omgang met afwijkende meningen. Wat werkt, hangt af van de samenstelling, dynamiek en context van de raad en vraagt om een bestuur dat zich daarvan bewust is en "actief een positieve context creëert".

TK kan organisaties hierbij op verschillende manieren ondersteunen. Wij helpen bij

• het beoordelen van governancevraagstukken rond sociale veiligheid,
  
• het aanscherpen van interne kaders en gedragscodes; en
  
• het juridisch en praktisch begeleiden van signalen, meldingen en onderzoeken.
  
  Ook ondersteunen wij bestuur, toezicht en HR bij het vormgeven van processen die niet alleen juridisch kloppen, maar ook bijdragen aan een cultuur waarin mensen zich daadwerkelijk veilig voelen om zich uit te spreken. Daarbij kijken wij altijd naar de concrete context van jouw organisatie, omdat de literatuur juist laat zien dat maatwerk noodzakelijk is.

Meer informatie?

Wil je weten hoe jouw organisatie sociale veiligheid aan de top beter kan verankeren, of heb je behoefte aan advies bij signalen van spanning, uitsluiting of ongewenst gedrag binnen bestuur, toezicht of management? Neem dan contact op met René Nieuwmans of één van de andere professionals. Wij denken graag met je mee over een aanpak die juridisch zorgvuldig is en in de praktijk werkt.