De rook rond Prinsjesdag 2026 is opgetrokken en de Miljoenennota 2027 is gelezen en besproken. We kunnen er niet omheen: de beleidsplannen brengen voor ondernemers, met name in de retail en hospitality, enorme uitdagingen met zich mee. Niet morgen, niet volgend jaar maar nu al, want de richting is bepaald.
Een opeenstapeling van kostenverhogingen
Aan de kostenkant stapelen de verhogingen zich op. Werkgeverspremies gaan omhoog. Het minimumjeugdloon stijgt per 1 januari 2027. De accijns op bier en alcohol wordt verhoogd en de btw op sierteeltproducten gaat omhoog. Afzonderlijk zijn dit overzienbare maatregelen. Maar voor ondernemers in een sector met lage marges en grote volumes geldt: elke euro telt, en het is het cumulatieve effect dat pijn doet.
Tegelijkertijd daalt de gemiddelde koopkracht van de consument met 0,1%. Stijgende kosten aan de ene kant, dalende bestedingsruimte aan de andere kant, het is een schaarbeweging die de retail en hospitality rechtstreeks raakt.
De vitaliteitsbelofte die maar niet wordt ingelost
De belofte van 0% btw op groente en fruit sneuvelt voor het vierde jaar op rij. Belangenorganisaties zoals het CBL en Foodwatch spreken inmiddels van politieke onwil en wijzen erop dat 126.000 mensen een petitie hebben ondertekend. Brancheorganisaties roepen het kabinet op tot een integrale doorrekening van het cumulatieve lastenniveau per sector, een terechte eis, want het ontbreekt in de huidige plannen aan een totaalbeeld van wat al deze maatregelen samen betekenen voor de ondernemer achter de toonbank.
Grensregio's extra kwetsbaar
Voor ondernemers in de grensregio's is het beeld nog grimmiger. Nederland kent een beduidend hoger belasting- en heffingenniveau dan Duitsland en België. Met elke kostenverhoging wordt het voor consumenten aantrekkelijker om over de grens boodschappen te doen, bier te kopen of uit eten te gaan. Wie dan denkt dat dit alleen een regionaal probleem is, vergist zich: het effect werkt steeds verder landinwaarts door. En intussen derft de Nederlandse schatkist de btw-inkomsten die over de grens verdwijnen.
Politieke onzekerheid als extra complicerende factor
De plannen liggen er, maar ze liggen nog niet vast. Minderheidskabinet Jetten heeft nog geen begrotingsdeal met de oppositie. Terwijl de Glazen Koets dit jaar zijn weg baande langs brandende hooibalen en de route werd besmeurd met verf, liep het kabinet achter de schermen vast op interne verdeeldheid. Oppositieleiders spraken van "muurvast" en "er nog lang niet." De dossiers die nog open liggen - box 3, het maximumdagloon, het eigen risico in de zorg, de vrijheidsbijdrage - zijn niet van klein belang.
De Algemene Politieke Beschouwingen zijn inmiddels gaande. De verwachting is dat de onderhandelingen doorgaan tot in elk geval de derde dinsdag van september. Dat betekent: nog weken van onzekerheid.
Mijn positie als adviseur
Juridisch en praktisch levert dit een lastige positie op. De richting is duidelijk genoeg om nu al te anticiperen op hogere loonkosten en krimpende consumentenbestedingen. Maar voor definitieve beslissingen - het aanpassen van arbeidscontracten, het herzien van huurstructuren, het versnellen of juist uitstellen van investeringsbeslissingen - is het te vroeg om op basis van de huidige plannen te handelen alsof alles al vaststaat.
Mijn advies aan mijn cliënten, hoe moeilijk ook: stuur op uiteenlopende scenario's, houd de beslisruimte open, en laat je niet verrassen als de plannen alsnog wijzigen. Want dat is in dit politieke klimaat eerder regel dan uitzondering.
Staat jouw onderneming voor soortgelijke afwegingen?
Ben je ondernemer in de retail of hospitality en wil je weten wat de Prinsjesdagplannen concreet betekenen voor jouw arbeidscontracten, kostenstructuur of investeringsstrategie? Neem gerust contact op met Robert Jan of één van de andere professionals uit het team. Zij denken graag met je mee over hoe je je nu het beste positioneert, ook als de politiek nog niet klaar is met beslissen.
