Stakeholders kijken mee: hoe sociale veiligheid onderdeel wordt van een due diligence

Due diligence betekent 'gepaste zorgvuldigheid'. Het is een doorlopend proces waarin je als organisatie in kaart brengt welke negatieve effecten jouw activiteiten (en die van je ketenpartners) kunnen hebben op mens, natuur en milieu, welke maatregelen nodig zijn, en of die maatregelen in de praktijk werken.

Het CAOP, het kennis- en expertisecentrum op arbeidszaken dat zich inzet voor het voorkomen, signaleren en reageren op incidenten rond sociale veiligheid, definieert sociale veiligheid als "de mate waarin mensen zich vrij en beschermd voelen zodat zij zichzelf zijn en zich kunnen uiten". Dat gaat dus verder dan het voorkomen van incidenten. Het raakt aan cultuur, gedrag, hiërarchie, werkdruk en de ruimte om elkaar aan te spreken. Bovendien rust op de werkgever een wettelijke verantwoordelijkheid om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Sociale veiligheid op de werkvloer is geen puur HR-thema, maar moet worden gezien als een volwaardig risico- en compliancevraagtuk bij je due diligence.

Van incident naar structurele aanpak

In veel organisaties komt sociale veiligheid pas echt op de agenda ná een melding of incident. Dan volgen vaak een onderzoek, een (extra) vertrouwenspersoon en aangescherpte regels. Het CAOP waarschuwt dat zo'n incidentgestuurde aanpak "maar een kortdurend effect" heeft. Vanuit due diligence gezien is dat een risicosignaal: als verbetering pas start na escalatie, is sociale veiligheid niet structureel ingebed in governance en risicomanagement.

Risicoanalyse en governance

Wie sociale veiligheid wél als due diligence aanpakt, begint met een risicoanalyse: waar kunnen ongewenst of grensoverschrijdend gedrag en sociale onveiligheid ontstaan binnen de organisatie?

Denk aan functies met sterke afhankelijkheidsrelaties, informele machtsposities, hoge werkdruk, geïsoleerde werkplekken of projecten met tijdelijke teams. Het CAOP benadrukt dat risicomanagement een structureel onderdeel zou moeten zijn van het bevorderen van sociale veiligheid.

• duidelijke definities en normen in gedragscode en organisatiekompas;
  
• laagdrempelige meldkanalen
  
• onafhankelijk en goed gepositioneerde vertrouwenspersonen;
  
• training voor leidinggevenden; en
  
• een heldere escalatie- en opvolgingsstructuur.

Cruciaal is de 'feedback loop': incidenten niet alleen afhandelen, maar zichtbaar leren, bijsturen en periodiek toetsen (via gesprekken, data, audits) of maatregelen effect hebben. Zo wordt sociale veiligheid een vast onderdeel van jouw bredere due diligence-aanpak.

Sociale veiligheid binnen human rights due diligence

Sociale veiligheid hoort dus een standaard onderdeel van de due diligence te zijn. Het hoeft niet moeilijk te zijn. Relevante vragen zijn:

• hoe wordt sociale veiligheid gemeten en besproken binnen de organisatie?
  
• Zijn meldstructuren toegankelijk of worden medewerkers ontmoedigd door onduidelijkheden in meldregelingen en gedragscodes?
  
• Hoe worden leidinggevenden gefaciliteerd om sociale veiligheid te bevorderen en op te treden bij incidenten?
  
• En leert de organisatie daadwerkelijk van incidenten, in plaats van van incident naar incident te hobbelen?

De Europese beweging richting verplichte human rights due diligence sluit hierop aan: organisaties moeten mensenrechtenrisico's gestructureerd identificeren en aanpakken. Wie sociale veiligheid nu al expliciet integreert, verkleint juridische en reputatierisico's en vergroot vertrouwen van medewerkers en andere stakeholders.

Hoe kan TK jou verder helpen?

TK helpt bij het juridisch en organisatorisch verankeren van sociale veiligheid binnen human rights due diligence: van gedragscodes en meldregelingen tot governance, risicoanalyses en gerichte due diligence-vragen bij overnames, samenwerkingen en investeringen.

Neem vrijblijvend contact op met René of één van de andere professionals uit het team om te zien wat dit concreet voor jouw organisatie betekent.